رسانه و خبر- قسمت اول
رسانه هاي خبري
تا کنون مطالعات متعددي در مورد خبر و تئوري هاي مربوط به آن انجام شده است. به عنوان نمونه فهرستي از نظريات درباره چگونگي انتخاب رويدادهاي خاص به عنوان خبر توسط (Herbert Gans (۱۹۷۹ ارايه شده است. اين نظريات، تئوري هاي روزنامه نگار-محور، نظريات سازماني، نظريات رويداد- محور و نظرياتي درباره شرايط اجتماعي خارج از سازمان هاي خبري هستند (pp. 73-80). نظريات مبتني بر رويكرد روزنامه نگار – محور براين باورند كه روزنامه نگاران از قضاوت حرفه اي خود براي انتخاب اين كه چه چيزي خبر است و چگونه گزارش شود، استفاده مي كنند. نظريات سازماني كه از مطالعات علوم اجتماعي استخراج شده، به فرآيند توليد خبر توجه دارد. در اين رويكرد، تمركز اصلي روي عوامل سازماني تاثیر گذار بر انتخاب و تنظيم خبر است. نظريه رويداد – محور رويكرد ديگري است كه به تفاوت ها و شباهت هاي ميان "واقعيت" و پيام رسانه توجه دارد. جامعه شناسان و محققان ارتباطات مثل ( Gans (1979 و (Epstein (1981 به پديده كنترل اجتماعي در اتاق خبر، فعاليت افراد به عنوان دروازه بان خبر و فرآيندهاي دروني سازمان هاي خبري نیز توجه دارند.
(Galtung and Ruge (1970 در رويكردهاي تئوريك خود، رسانه هاي خبري را به عنوان يك موجوديت غيرفردي و غيرقابل تقسيم مي بينند. آنها به "عناصر خبري" كه يك رويداد را به خبر تبديل مي كند، نظر دارند و مهمترين عناصر موثر بر انتخاب خبر را به اين ترتيب مشخص كردند: عوامل سازماني، عوامل مربوط به ژانر، و عوامل اجتماعي-فرهنگي. يك رويكرد بيشتر سنتي نظري نسبت به خبر، رويكرد ساخت اجتماعي است. طبق اين رويكرد، «ساخت اجتماعي، هنجارهايي مثل نگرش هاي تعيين كننده زوايايي از زندگي اجتماعي را كه مورد علاقه يا توجه شهروندان هستند، توليد مي كند» (Tuchman, 1978, p. 183). خبرسازاني كه با همان نگرش هاي اجتماعي و نرم هاي حرفه اي اجتماعي شده اند، خبرهاي "جالب" و "مهم" را انتخاب، تنظيم و منتشر مي كنند. به همين ترتيب، خبر به آيینه اي تبديل مي شود كه "اطلاعاتي" راجع به وقايع مورد توجه و علاقه جامعه را به آن ارايه مي كند. اما خبرسازان اين كار را بر اساس اين رويكرد به شيوه اي انجام مي دهند كه نيازها و انتظارات جامعه را برآورده مي سازد. اين روند به يكي از قديمي ترين پرسش ها در مورد رسانه و خبر منتهي مي شود؛ آيا رسانه تصويري واقعي از واقعيت را ارايه مي كند يا اين كه جهان واقعي را به شيوه اي تحريف شده منعكس مي سازد؟ اين بعد از بازنمايي و نمايش جامعه به استفاده از نظريه نشانه شناسی سوسور منجر مي شود. اين تئوري دوگانگي ميان جهان نشانه ها و جهان واقعي را تبيين مي كند. خبرسازان كار خود را با عينيت و حقايق تعريف مي كنند اما ( Walter Lippmann (1922 نوشت «خبر آينه شرايط اجتماعي نيست بلكه گزارش يكي از زواياي آن است كه خود را مطرح كرده» (in MacQuail, 1984, p. 139). از سوي ديگر انتظار مردم و خبرسازان از برنامه هاي خبري اين است كه خبر گزارش شده "واقعيت" است. به بيان Gitlin «مخاطب بايد باور كند كه آنچه مي بيند نه تنها جالب بلكه درست است» (Gitlin, 1980, p. 259).
موضوع عينيت و حقيقت اساسا مبتني بر تحقيقات انتقادي نظريات رسانه ها بود. ( Bennett (1982 خبر را يك فرم ژورناليستي تعريف مي كند كه گفته مي شود در آن "حقايق" فارغ از سوگيري و اظهارنظر، بازنمايي شده است. وي اضافه كرده «خبر خود را عرضه مي كند و تاحد زيادي ثبت بي طرفانه رويدادهاي مهم روزانه تلقي مي شود. خبر خود را به عنوان "حقيقت" و واقعيت خام پردازش نشده و به عنوان كلامي كه خود را روايت مي كند؛ عرضه مي كند» (p:303). به اعتقاد ( Hall, inMcQuail, 1984) «مفاهيم ايدئولوژيك گنجانده شده در عكس ها و متون يك روزنامه، دانش جديدي در مورد جهان توليد نمي كند. آنها شناختي از جهان را آن چنان كه قبلا هم آموخته ايم، ارايه مي كنند» (p. 141). از نگاه Tuchman 1978 ، خبر يا پيام رسانه محصول «فعاليت هاي خبرسازان و سازمان هاي خبري است تا نرم هاي اجتماعي» (p.123). خبر بيش از هر نوع رسانه ديگري به عنوان "پنجره جهان" شناخته مي شود. سوال اين است كه آيا خبر پنجره اي "ازجهان" است يا "به جهان". قبول "به" به جاي "از" ( Tuchman (1978را به اين سمت سوق داد كه خبر را يك چارچوب ببيند و چگونگي تشكيل آن را بررسي كند (p. 1). او رويكرد خود را "رويكرد تفسيري" ناميد. تلاش براي تشريح روش رسانه ها براي ارايه تصويري از واقعيت، به تحقيقات بسيار بيشتري در زمينه محدوديت هاي فراروي خبرسازان و سازمان هاي خبري در هر جامعه، منجر شده است. مفهوم مشترك ميان همه محققان اين است كه تصوير واقعيت به طور سيستماتيك توسط انواع محدوديت ها و الزامات تحريف شده است. يكي از حوزه هاي تحقيق، بر روي ماهيت اين محدوديت ها متمركز است. Epstein (1981) به اين نتيجه مي رسد كه نيازهاي سازماني انگيزه اي براي تحريف سيستماتيك تصوير واقعيت است (p. 131). در جست و جو براي شناخت روش هاي ساخت خبر،( Tuchman (1978 موسسات خبري را «سازمان هاي پيچيده اي» مي داند كه «هدف پروسه هاي مشخص و اجتناب ناپذير» هستند و خبرسازان را «حرفه اي هايي با دغدغه هاي حرفه اي» مي شناسد (p. 1). وي خبر را «يك سازه و يك منبع اجتماعي» مي بيند (p. 14). به بيان ديگر، موسسه خبري نه تنها تصويري غيرواقعي از واقعيت مي سازد بلكه خبر به خودي خود، عمل ساختن واقعيت است.
Gans براي توضيح خبر به شرايط دروني و بيروني سازمان هاي خبري توجه داشته و توليد خبررا يك سيستم قدرت می داند. ديدگاه هاي او و Epstein درباره خبر حاكي از اين است كه فهم سازمان هاي خبري براي فهم بهتر خبر ضروري است. درحاليكه ( Epstein (1981 خبر را «نتيجه تصميمات اتخاذ شده در يك سازمان خبري» تعريف مي كند (p. 119)، Gans ( 1979 ) به بيرون از سازمان هاي خبري نيز توجه دارد. طبق نظر اين دو، نظريه سازماني درباره روند گزينش، تركيب خبرنگاران، صرف زمان و منابع براي گرد آوري خبر و اختصاص فضا براي انتشار آن است. در سطح فردي، عواملي مثل هنجارهاي شغلي و نقش ها، اجتماعي شدن شغلي، دروازه باني و سيستم پاداش و تنبيه، در تحقيقات مورد بررسي قرار گرفته است ( Adams, 1978, p. 15).
(1978) Tuchman اهميت كدهاي غيررسمي و اعمال روتين روزنامه نگاران در انجام كار و نتيجه را به اين مطالعات افزود. مفهوم پروسه خبر در بيشتر مطالعات انجام شده در مورد رسانه هاي خبري، مركزيت دارد و به همه فعاليت هايي اشاره مي كند كه در درون رسانه هاي خبري يا يك رسانه خاص اتفاق مي افتد (Larson, 1984, p. 25). به تعبير ( Gans (1979 «روزنامه نگاران، به خاطر ناتواني در گزارش همه وقايعي كه در آمريكا اتفاق افتاده، ناگزيرند فقط برخي از بازيگران و اتفاقات را از ميان ميليون ها مورد، انتخاب كنند. نتيجه، الگوي كنوني اخبار در مورد شمار بسيار معدودي از بازيگران و رويدادهاست» (p.5). رسانه هاي خبري تحت محدوديت هايي فعاليت مي كنند. اين محدوديت ها هم بيرون و هم درون يك سازمان خبري وجود دارند. اهميت شناخت و فهم رسانه خبري فقط براي اين نيست كه بتوانيم خبر را تعريف كنيم بلكه برای این امر نیز هست که بدانيم خبر چه چيزهايي نيست.